رتبه اعتباری اشخاص دیگر صرفاً به سابقه دریافت وام یا چک‌های برگشتی محدود نیست؛ در مدل‌های جدید اعتبارسنجی در ایران اطلاعات متنوع‌تری از رفتار مالی افراد، از جمله محکومیت‌های مالی، وضعیت پرداخت مالیات و جرایم راهنمایی و رانندگی، برای ارزیابی ریسک بازپرداخت مورد توجه قرار گرفته‌اند. هم‌زمان گسترش خدمات خرید اقساطی و اعتباردهی دیجیتال نقش شرکت‌های لندتک را در این معادلات پررنگ‌تر کرده است.
در توضیحات منتشرشده درباره مدل جدید اعتبارسنجی، مسئولان شرکت اعتبارسنجی ایران اشاره کرده‌اند که شاخص‌هایی مانند سوابق بازپرداخت تسهیلات، چک‌ها، محکومیت‌های مالی، وضعیت پرداخت مالیات و جرایم راهنمایی و رانندگی در ارزیابی قرار دارند و سوابق چندساله افراد بررسی می‌شود تا احتمال ایفای تعهدات مالی بهتر برآورد شود.
اینکه یک عامل در فهرست شاخص‌ها قرار گیرد به معنای کاهش خودکار امتیاز نیست؛ وزن هر شاخص، نوع اطلاعات ثبت‌شده و نحوه استفاده از آن در مدل، تعیین‌کننده اثر نهایی است. به‌علاوه، درج نام یک شرکت در فهرست گزارش‌دهندگان به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که تمام جزئیات قراردادهای آن شرکت در محاسبه رتبه اعتباری لحاظ می‌شود یا هر تأخیر ثبت‌شده چه اثری بر امتیاز نهایی دارد.
افزایش استفاده از خدمات خرید اقساطی و تسهیلات خرد آنلاین موجب شده بخشی از تعهدات مالی خانوارها خارج از شبکه سنتی بانکی شکل بگیرد. شرکت‌هایی مانند اسنپ‌پی، تارا، دیجی‌پی و لندو در بازار اعتبار دیجیتال فعالیت می‌کنند و فهرست ارائه‌شده نیز نام لندو، تارا، دیجی‌پی، تاپلند، ونسی و چند مجموعه دیگر را در کنار بانک‌ها و مؤسسات مالی نشان می‌دهد.
اگر اقساط یک سرویس اعتباری در یک پلتفرم به‌موقع پرداخت نشود و اطلاعات مربوط به این تأخیر به سامانه اعتبارسنجی منتقل گردد، این سابقه ممکن است در ارزیابی ریسک اعتباری فرد اثرگذار باشد. برای مثال، کسی که چند قسط خرید اعتباری را با تأخیر پرداخت کرده است ممکن است هنگام درخواست تسهیلات جدید با ارزیابی متفاوتی مواجه شود؛ مشروط بر اینکه آن اطلاعات در گزارش اعتباری منعکس شده و در تصمیم‌گیری استفاده شود.
با این حال، نمی‌توان گفت هر تأخیر در پرداخت اقساط لندتک‌ها الزاماً موجب کاهش رتبه اعتباری می‌شود؛ میزان اثرگذاری به نوع اطلاعات گزارش‌شده، مدل اعتبارسنجی و قواعد مورد استفاده بستگی دارد. به علاوه، پرداخت بدهی معوق نخستین گام برای اصلاح وضعیت مالی است اما لزوماً به معنای حذف فوری سابقه منفی از گزارش اعتباری نیست؛ پس از تسویه، وضعیت باید در سامانه به‌روزرسانی شود و سابقه گذشته ممکن است مطابق ضوابط نگهداری اطلاعات همچنان قابل مشاهده باشد.
اگر بدهی پرداخت شده اما همچنان معوق نمایش داده می‌شود یا تأخیری به اشتباه ثبت شده است، پیگیری از شرکت اعتباردهنده و درخواست اصلاح اطلاعات لازم است. نگهداری رسیدهای پرداخت و دریافت تأییدیه تسویه می‌تواند در رسیدگی به این موارد مؤثر باشد. همچنین مدیریت هم‌زمان چند اعتبار و توجه به تاریخ سررسید اقساط می‌تواند احتمال بدحسابی را کاهش دهد، به‌ویژه برای کسانی که علاوه بر وام بانکی از چند سرویس خرید اقساطی نیز استفاده می‌کنند.
گسترش لندتک‌ها و خدمات خرید اقساطی مدیریت اعتبار را فراتر از وام‌های بانکی برده و اکنون تعهدات غیربانکی نیز در صورت گزارش و استفاده در مدل اعتبارسنجی بخشی از ارزیابی توان بازپرداخت مشتری را تشکیل می‌دهند. پیام اصلی برای مصرف‌کنندگان این است که کوچک بودن مبلغ یک اعتبار یا دریافت آن از طریق یک اپلیکیشن به معنای بی‌اهمیت بودن تعهد مالی نیست.
منبع: تسنیم