در نیمه نخست سال، مجموع پرداختی وام ازدواج از سوی بانکهای کشور به 140 هزار و 622 میلیارد تومان رسیده است؛ در این مدت 417 هزار و 285 فقره تسهیلات به متقاضیان پرداخت شد و همزمان 412 هزار و 652 نفر در انتظار دریافت وام قرار دارند. این آمار نمایانگر پرداخت قابل توجه و در عین حال فشار تقاضا بر شبکه بانکی است.
آمار تفکیکی نشان میدهد حجم پرداختها در نیمه نخست سال بالا بوده اما تقاضای موجود همچنان بار سنگینی بر بانکها وارد میکند. مقایسه تعداد دریافتکنندگان و افراد در صف نشان میدهد دو گروه از نظر تعداد اختلاف چندانی با یکدیگر ندارند و اهمیت تداوم پرداختها و مدیریت صف متقاضیان را بیشتر میکند.
بر اساس آمار تفکیکی بانکهای کشور، در پایان دوره ششماهه نخست سال، 412 هزار و 652 نفر همچنان در انتظار دریافت وام ازدواج بودهاند، در حالی که شبکه بانکی در همین مدت 417 هزار و 285 فقره تسهیلات ازدواج پرداخت کرده است. به عبارت دیگر، تعداد متقاضیان باقیمانده در صف تقریباً با تعداد افرادی که طی شش ماه وام خود را دریافت کردهاند برابری میکند و این موضوع نشان میدهد تقاضا برای وام ازدواج همچنان در سطح بالایی قرار دارد.
بررسی بانکهای عامل نشان میدهد بانک ملی ایران در شش ماه نخست سال بیشترین تعداد وام ازدواج را پرداخت کرده است؛ این بانک با ثبت 85 هزار و 311 فقره تسهیلات، حدود 28 هزار و 700 میلیارد تومان منابع در قالب وام ازدواج اختصاص داده است. بانک ملت با پرداخت 78 هزار و 408 فقره وام به ارزش حدود 26 هزار و 300 میلیارد تومان در جایگاه بعدی قرار دارد و بانک صادرات نیز با 48 هزار و 152 فقره پرداخت و مجموع ارزش تقریبی 16 هزار و 100 میلیارد تومان، سومین بانک از نظر تعداد تسهیلات پرداختی بوده است.
پس از این سه بانک، بانک تجارت با 33 هزار و 377 فقره و بانک سپه با 24 هزار و 14 فقره وام در میان بانکهای دارای بیشترین تعداد پرداخت قرار میگیرند. بانک رفاه کارگران، بانک کشاورزی و بانک شهر نیز از دیگر بانکهای فعال در پرداخت این تسهیلات بودهاند. تمرکز بخش قابل توجهی از پرداختها در چند بانک بزرگ نشان میدهد نقش این بانکها در اجرای برنامه تسهیلات ازدواج پررنگتر است؛ با این حال برای ارزیابی دقیق باید علاوه بر تعداد و ارزش وامهای پرداختی، میزان تقاضای ثبتشده و تعداد پروندههای در انتظار نیز بررسی شود.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که در میان بانکهای عامل، بانک ملت با پرداخت 85 هزار و 311 فقره وام به ارزش حدود 28.7 همت، بیشترین مبلغ و تعداد تسهیلات پرداختی را در میان بانکهای اصلی به خود اختصاص داده است. بانک ملی ایران نیز با 78 هزار و 408 فقره وام به ارزش حدود 26.4 همت در جایگاه بعدی قرار دارد. بانک صادرات ایران با پرداخت 48 هزار و 152 فقره تسهیلات به ارزش حدود 16.1 همت، سومین بانک از نظر حجم پرداخت بوده است.
پس از آن بانک تجارت با 33 هزار و 377 فقره وام و پرداخت حدود 11.3 همت و بانک سپه با 24 هزار و 14 فقره تسهیلات و پرداخت حدود 8.1 همت قرار دارند. در ادامه این فهرست، بانک رفاه کارگران با حدود 6.8 همت، بانک کشاورزی با 6 همت، بانک شهر با 4.9 همت و پستبانک ایران با 4.6 همت از دیگر بانکهای دارای سهم قابل توجه در پرداخت وام ازدواج هستند.
در کنار میزان پرداختیها، تعداد متقاضیان در انتظار دریافت وام نیز یکی از شاخصهای مهم بررسی عملکرد شبکه بانکی است. بر اساس آمار تفکیکی منتشرشده، بانک ملی ایران با 70 هزار و 787 نفر بیشترین تعداد متقاضی در صف دریافت وام ازدواج را دارد. بانک صادرات با 59 هزار و 857 نفر و بانک ملت با 57 هزار و 743 نفر در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند.
بانک رفاه کارگران نیز 45 هزار و 525 متقاضی در صف دارد و تعداد افراد منتظر در بانک تجارت به 35 هزار و 21 نفر میرسد. در بانک سپه نیز 25 هزار و 834 نفر در انتظار دریافت تسهیلات هستند. این ارقام نشان میدهد میزان تقاضا در بانکهای مختلف متفاوت است و حتی بانکهایی که سهم بالایی از پرداختها را بر عهده دارند، همچنان با تعداد قابل توجهی پرونده در انتظار مواجهاند. مقایسه مستقیم تعداد پرداختیها و متقاضیان در صف به تنهایی معیار قطعی برای سنجش عملکرد بانکها نیست و عوامل دیگری مانند تعداد پروندههای ثبتشده، زمان تکمیل مدارک، سهمیه تخصیصی و منابع در دسترس هر بانک نیز مؤثر است.
بانک مرکزی برای سال 1405 مجموعاً 435 همت تسهیلات قرضالحسنه ازدواج و فرزندآوری در نظر گرفته است که 350 همت آن به وام ازدواج و 85 همت به تسهیلات فرزندآوری اختصاص دارد. با توجه به پرداخت 140.6 همت وام ازدواج در نیمه نخست سال، حدود 40 درصد از هدف سالانه این بخش محقق شده است و برای رسیدن به سقف تعیینشده شبکه بانکی باید در نیمه دوم سال حدود 209.4 همت دیگر تسهیلات ازدواج پرداخت کند.
این به معنای ضرورت افزایش سرعت پرداختها در ماههای باقیمانده سال است؛ میانگین پرداخت ماهانه بانکها در نیمه نخست سال حدود 23.4 همت بوده، در حالی که برای تحقق هدف سالانه، این میانگین باید به حدود 34.9 همت افزایش پیدا کند. بنابراین عملکرد نیمه دوم سال نقش تعیینکنندهای در میزان تحقق برنامه بانک مرکزی خواهد داشت و علاوه بر افزایش حجم پرداختها، مدیریت صف متقاضیان و تسریع در تکمیل پروندهها نیز باید در دستور کار بانکهای عامل قرار گیرد.
آمار ششماهه نشان میدهد شبکه بانکی توانسته بیش از 140 همت تسهیلات در اختیار زوجهای جوان قرار دهد، اما تعداد قابل توجهی از متقاضیان همچنان در انتظار دریافت این وام هستند. سهم بالای بانکهای بزرگ در پرداخت تسهیلات نشاندهنده نقش محوری آنها در اجرای برنامه است و تفاوت تعداد متقاضیان در صف میان بانکها ضرورت توجه به ظرفیت و عملکرد هر بانک را برجسته میکند. ارزیابی دقیقتر کارنامه بانکها تنها با بررسی مبلغ تسهیلات پرداختی ممکن نیست و سرعت رسیدگی به درخواستها، میزان تحقق سهمیههای ابلاغی و روند تعیین تکلیف متقاضیان نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
